Faka isibawo sakho !
Ngubani ongafaka isibawo sokubhadalwa?
Umuntu ongaphasi kweminyaka emasumi amabili namunye kumele asizwe mbeelethi wakhe namkha mthlogomeli wakhe osemthethweni.
Ngubani ongafakelwa isibawo sokubhadalwa?
Imali engandluli I R7000.00.
Nakhibe isibawo sakho singaphezu kwe R7000.00, ungafaka esingaphasi ukwenzela bona ukwazi ukulandela isibawo sakho ekundleni yeembawo ezincani. (Small Claims Court)
Ngiziphi iindaba ezingeke zikwazi ukufakwa ngaphasi kwamandla wekundla le?
Iimbawo ezingaphezu kwe R7000.00
Iimbawo ezifakelwa umbuso.
Iimbawo ezimayelana nokwamukeleka kwencwadi yokwabiwa kwamafa.
Iimbawo ezimayelana nobujamo bomuntu ngokwe-ngqondo.
Iimbawo lapho kufunwa khona bona umuntu enze umsebenzi namkha okuthize okungeke kukwazi ukubhadelelwa ngemali, ngaphandle kwesibawo sokudluliselwa kwepahla egugekako namkha engagugeki engadluli I R7000.00 ngenani.
Uyakateleleka bona ufake isibawo sakho ekundleni yeembawo ezincani na?
Ukujanyelwa ngokomthetho nokusizwa ekulungiseleni isibawo sakho.
Abasizi bezomthetho namaklege wekundla yeembawo ezincani bazokusiza simahla.
Kungasetjenziswa elenye nelinye ilimi elisemthethweni le Sewula Afrika ekundleni le.
Usifaka njani isibawo?
Amagadango athathwa ngaphambi kokufakwa kwesibawo.
Thinta umuntu obanga naye (umuntu omthathela amagadango womthetho) umlomo nomlomo,ngomtato, namkha ngencwadi um-tjele bona ahlangabezane nesibawo sakho.
Nakhibe lo obanga naye akahlangabezani nesibawo sakho, mthu-mele incwadi etjho lokho okufunako (uveze imininingwana esekela isibawo sakho, nemali yesibawo sakho) umuphe ubunengi bakhona amalanga alisumi nane ngemva kokuthola incwani yakho ebhaliweko bona ahlangabezane nesibawo sakho.
Mnikele incwadi le ngesandla namkha uyithumele ngeposi ebhalisi-weko lowo obanga naye. (lowo omfakela Isibawo ekundleni)
Emva kokundlula kwamalanga alisumi nane, bika umuntu lo ku klege yekundla, uphathe ubufakazi bokuthi incwadi yesibawo way-inikelwa.
Kumele uye uphetheni eklegeni yekundla?
Incwadi owambhalela yona nobufakazi (irasidi yaseposini) bokuthi yathunyelwa.
Isivumelwano, incwadi namkha obunye ubufakazi obusekela isibawo sakho.
Iyini imisebenzi ye klege yekundla?
Yena nomsizi wezomthetho bazak`calisisa iincwadi oziphetheko bakusize ukubhala amasayimani.
Uzakutjela ngelanga nesikhathi sokulalelwa kwecala.
Uzakukhupha amasayimani akunikele wona.
Wenzani ngamasayimani?
Ungawanikela loyo obanga naye wena ngokwakho. (Zama ukuthola ubufakazi bokuthi uwatholile amasayimani)
NAMKHA
Ungathatha amasayimani la nemali (yokubhadala) unikele I sheriff yendaweni lapho kuhlala khona lo obanganaye, bona iyomnikela wona.
Wenzani emva kwalokho?
I Sheriff nayiwasile amasayimani, kumele uthole ubufakazi balokho, ngaphambi kwelanga lokulalelwa kwecala.
Phatha incwadi yesivumelwano, incwadi namkha ubufakazi obuseke-la isibawo sakho eduze.
Amagadango angahle athathwe ngobanga naye emva kokuthola amasayimani.
Angenza njengokulayelwa sibawo.
Angafaka isibawo esiqhulana naleso ngokuthumela umbiko obhaliweko omumethe imininingwana efana naleyo efunekako nakukhutjhwa amasayimani, ku klege yekundla.
Nakufakwe isibawo esiqhulana nalesi ebesifakiwe, kusafanele kulandelwe ikambiso yekundla.
Kumele wenzeni lo obanga naye nakahlangabezene nesibawo sakho nawusenza koke lokhu?
Mnikele ubufakazi obubhaliweko bokuthi ukunikele namkha ukubhadalile.
Kumele wenzeni ngelanga nangesikhathi esibekiweko secala?
Kumele uvele wena siqu sakho ekundleni.
Qinisekisa bona uphethe zoke iincwadi ezisekela isibawo sakho.
Qinisekisa bona abofakazi bakho bakhona.
Qinisekisa bona unobufakazi bokuthi amasayimani uwanikele lowo obanga naye.
Ukulalelwa kwecala.
Ikambiso yekundla itjhaphulukile begodu ilula.
Awukavunyelwa ukujanyelwa mmeli ekundleni le.
Ikomishinari yekundla izukubawa bona uchaze imininingwana yecala lakho. Uchaze ngokunemba okukgonekako.
Phendula imibuzo yekhomishinari uveze nobufakazi bakho.
Ukubuzana imibuzo akukavumeleki kodwana ngemvume yek-homishinara, ungakwazi ukubuza lowo obanga naye imibuzo.
Lalela kuhle iinhlathululo zaloyo obanga naye kuthi nakaqe-dileko ukukhuluma, utjengise ikhomishinari lokho obona ukuthi akakakubeki ngendlela ekungiyo.
Ukudluliselwa phambili kwesigwebo/isiqundo noku-calwa kabutjha kwecala.
Angeze kwenziwa isibawo sokudlulisa icala ukuphikisana nesigwebo namkha isiqundo sekundla.
Ukungabi namandla wokugweba/ukulalela icala kwekundla, ukuthinteka kuka komitjhinara ngokwakhe embangweni, ukuthatha ihlangothi kwakhe namkha ikohlakalo ka komitjhinara;
Ukukhambiswa kumbi okukhulu kokulalelwa kwecala.
Amagadango alandela isigwebo/isiqundo esithethweko.
Nakuthethwe isiqundo/isigwebo esiphikisana nawe
Hlawula zoke iindleko ikundla engathi kumele uzihlawulele. Iindleko ezingahle zibe khona ngezobanga naye azibhadale I Sheriff.
Yenza njengokulayelwa kwakho yi kundla yomthetho.
Nakuthethwe isiqundo/isigwebo esivumelana nawe.
Nakhibe obanga naye akakwazi ukulandela isiqundo sekundla khonokho, ikundla izakwenza irhubhululo ngob`jamo bakhe beemali, ukungakgona kwakhe ukubhadela isikolodo secala neendleko bebenze nomlayo wokubhadelwa kwakho.
Okweleda isigwebo nakabhalelwa kukwenza njengokulayelwa yikundla namkha umlayo wekundla yeembawo ezincani begodu ufuna ukufezakalisa isigwebo namkha umlayo wekundla, indaba le indluliselwa ekundleni ka Marhistrada begodu nekammbiso yokufezakaliswa njengoba ibekwe yi Magistrate`s Courts (Act 32 of 1944) Iyalandelwa. Uyeleliswa ukusebenzisa ukujanyelwa ngokomthetho ukulandela ikambiso le.
Okuqakathekileko
Incwajana le ikwazisa kwaphela ngamagadango aqakatheke khulu amele ukuthathwa nakufakwa isibawo ekundleni yeem-bawo/amacala amancani.
Nawufuna isizo nangayiphi indaba, I adresi nenomboro yomtato yekundla yeembawo/amacala amancani iyatholakala e O.sini yekundla yomthetho ka Marhastrada.
Inikelwe yi Fundo YoMPhakathi nokuThintana,
Umnyango wezobulungiswa nokuthuthukiswa kwezomthetho sisekelo.
